Өнгөт эрдэнийн ертөнц
Өнгөт алмааз ба Өнгөт эрдэнийн чулууны үндсэн ойлголт
1. Өнгөний үндсэн 3 хэмжигдэхүүн
Өнгөт алмааз болон эрдэнийн чулууг дараах өнгөний гурван үндсэн шинжээр үнэлдэг:
- Өнгөний туяа (Hue): Үндсэн өнгө (ж нь: Улаан, Цэнхэр, Ногоон) болон түүний дагалдах туяа (ж нь: Ягаандуу ягаан).
- Тон (Tone): Өнгөний цайвар эсвэл бараан байдлын зэрэг.
- Ханалт (Saturation): Өнгөний тод, цэвэр чанар.
2. Байгалийн өнгөт алмааз (Fancy Color Diamonds)
Энгийн цагаан алмаазыг өнгө байхгүй (D-ээс Z хүртэлх шаталбар) байдлаар нь үнэлдэг бол өнгөт алмаазыг тухайн өнгөний байгаа байдал болон тод чанар-аар нь үнэлдэг.
- Өнгө үүсэх шалтгаан:
- Шар / Бор: Кристалл бүтцэд азотын атом орсноос (хамгийн түгээмэл).
- Цэнхэр: Борын атом агуулагдсанаас (ж нь: Хоупын алмааз).
- Ногоон: Олон сая жилийн турш байгалийн гамма цацрагийн нөлөөнд байснаас.
- Ягаан / Улаан: Дэлхийн гүний маш өндөр даралтаас үүссэн кристаллын бүтцийн гажилтаас. Улаан алмааз нь дэлхий дээрх хамгийн ховор өнгө юм.
- GIA өнгөний эрчимжлийн шаталбар:
- Бүдэг-Маш цайвар-Цайвар-Дунд талын тод-Тод-Маш тод-Хэт тод/Гүн
- Маш тод (Fancy Intense) болон Хэт тод (Fancy Vivid) ангилал нь өнгөний хамгийн сайн ханалттай байдаг тул зах зээлд хамгийн өндөр үнэ хүрдэг.
3. Үнэт өнгөт эрдэнийн чулуунууд
Өнгөт эрдэнийн чулууны (Бадмаараг, Сапфир, Маргад г.м) хувьд Өнгө бол хамгийн чухал бөгөөд нийт үнийн дүнгийн 50–70%-ийг тодорхойлдог.
|
Эрдэнийн чулуу |
Хамгийн өндөр үнэлэгддэг өнгө |
Цэвэршилт ба хольцын онцлог |
|
Бадмаараг (Ruby) |
"Тагтааны цус" (Цэнхэрдүү туяатай цэвэр тод улаан) |
Type II (Хольц байх нь хэвийн; нарийн "торгон" бүтэц нь байгалийн чулуу болохыг илтгэнэ) |
|
Цэнхэр Сапфир (Sapphire) |
"Хааны цэнхэр" эсвэл "Кашмир цэнхэр" (Ягаан болон саарал туяагүй гүн цэнхэр) |
Type II (Нүдэнд харагдах хольцгүй эсвэл бага зэрэг хольцтой) |
|
Маргад (Emerald) |
"Тод ногоон" (Бат бөх, бага зэрэг цэнхэрдүү туяатай ногоон) |
Type III (Байгалиасаа маш их хольц, цавтай байдаг; хольцгүй байх нь маш ховор) |
|
Параиба Турмалин |
"Неон / цэнхэр" (Зэсийн хольцоос үүссэн тод цэнхэр-ногоон) |
Type VIII / II (Зэсээс үүдэлтэй гэрэлтэх өнгөний төлөө бага зэргийн хольцыг хүлээн зөвшөөрдөг) |
|
|
|
|
4. Шинжилгээ хийх ба үнэлэх гол ялгаанууд
- Цэвэршилтийн стандарт: Цагаан алмаазаас хамгийн өндөр гялбааг авахын тулд өндөр цэвэршилт (VVS/VS) шаарддаг. Магадгүй өнгөт эрдэнийн чулууны хувьд цэвэршилт нь өнгөний ард ордог—маргад болон бадмаараг байгалиасаа хольцтой байдаг бол аквамарин, танзанит зэрэг чулуунууд нүдэнд харагдах хольцгүй байх ёстой.
- Загвар ба засал (Cut): Цагаан алмаазны засалтыг гэрэл ойлгох, гялалзах байдалд тааруулдаг. Өнгөт чулууны засалтыг өнгөний хуваарилалтыг хамгийн тод харах болон өнгөний алдагдлыг багасгахад чиглүүлж засаж зүсдэг.
- Боловсруулалт болон сайжруулалт:
- Эрдэнийн чулуу: Байгалийн бадмаараг болон сапфирын 90 гаруй хувийг өнгө болон цэвэршилтийг сайжруулахын тулд халааж боловсруулдаг (энэ нь салбартаа хүлээн зөвшөөрөгддөг ч халаагаагүй чулуу маш өндөр үнэ хүрдэг)Маргад чулууны цавыг багасгахын тулд ихэвчлэн тос эсвэл смолоор буддаг.
- Алмааз: Хөрөнгө оруулалтын зориулалттай өнгөт алмааз нь байгалийн, ямар нэгэн боловсруулалтгүй байх ёстой. Цацрагаар туяаруулсан эсвэл high-pressure high-temperature (HPHT) аргаар өнгө оруулсан алмаазыг заавал тайлбарлах ёстой бөгөөд зах зээлийн үнэ нь хавьгүй бага байдаг.